Eerder inzicht in risico’s van gevaarlijke stoffen kan beroepsziekten helpen voorkomen

Jaarlijks overlijden in Nederland naar schatting 3.000 mensen door blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk. In een nieuw rapport beschrijft het instituut hoe risico’s vaak pas worden herkend nadat mensen ziek zijn geworden, en welke methoden kunnen helpen om risico’s op het werk eerder in beeld te krijgen. 

Risico’s vaak pas zichtbaar na ziekte

Veel beroepsziekten worden nu vastgesteld via een zogenoemde disease-first-benadering. Daarbij kan pas een verband worden gelegd tussen werk en blootstelling wanneer iemand al klachten heeft. Volgens het RIVM komt dit onder meer doordat informatie over gevaarlijke stoffen of blootstelling in werksituaties niet altijd volledig beschikbaar is. 

Methoden om risico’s eerder te herkennen

Het RIVM heeft een overzicht gemaakt van bestaande (inter)nationale methoden die mogelijke risico’s van stoffen en werkzaamheden vooraf kunnen signaleren. Dit wordt een risk-first-benadering genoemd. 

Uit het onderzoek blijkt dat deze methoden verschillen in doel, benodigde data en inzet van expertise. Er is geen methode die op alle punten volledig voldoet om direct te kunnen gebruiken als risk-first-methode. Wel zijn methoden die gebruikmaken van grote databestanden en zowel informatie over gevaar als blootstelling kunnen combineren, het meest geschikt om verder te ontwikkelen. 

Twee methoden geselecteerd voor verdere ontwikkeling

Het RIVM gaat binnen het Lexces-programma twee methoden verder uitwerken:

• een methode die risico’s voorspelt met behulp van modellen en data-analyse (Lexces AI-tool); 
• een methode die bestaande informatie uit verschillende bronnen samenbrengt om mogelijke risico’s te signaleren (tool voor hormoonverstorende stoffen). 

Beide methoden maken gebruik van grote hoeveelheden data over stoffen en hun toepassingen. 

Combinatie van methoden en expertise nodig

Volgens het RIVM is het combineren van verschillende methoden nodig om risico’s zo vroeg mogelijk te kunnen signaleren. Daarnaast blijft beoordeling door experts belangrijk om signalen te duiden en vervolgacties te bepalen. 

In de volgende fase wordt ook onderzocht hoe onderdelen van andere methoden kunnen bijdragen aan verdere verbetering van deze aanpak.

Het rapport Methods for early identification of new and emerging risks of chemicals (risk-first-approach) is uitgevoerd door het RIVM in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, als onderdeel van het Lexces-onderzoeksprogramma.