Nieuwe inzichten in beroepsgebonden handeczeem: kunnen biomarkers het verschil maken?

Handeczeem door werk is een van de meest voorkomende beroepsziekten. Het kent verschillende vormen, waarvan in de werksituatie vooral irritatief en allergisch contacteczeem voorkomen. In de praktijk blijkt de juiste diagnose lastig, terwijl dit essentieel is voor behandeling én preventie. Onderzoek van het Amsterdam UMC laat zien dat biomarkers uit de huid mogelijk kunnen helpen.  

Sanja Kezic, onderzoeker bij Amsterdam UMC, over wat dit betekent voor de praktijk. 

Waarom is het onderscheid tussen irritatief en allergisch contacteczeem zo belangrijk? 

‘Bij allergisch contacteczeem kan de huid, als je er eenmaal gevoelig voor bent geworden, reageren op een minimale blootstelling. Dan is volledige vermijding nodig. Bij irritatief eczeem ligt de focus meer op het verminderen van belasting, bijvoorbeeld door bescherming, huidverzorging of aanpassing van werk. Als je dat onderscheid niet goed maakt, zet je mogelijk de verkeerde interventie in.’ 

Waarom is dat onderscheid in de praktijk zo moeilijk? 

‘De klachten lijken sterk op elkaar. Roodheid, jeuk, schilfering… dat zie je bij beide vormen. Zelfs met plaktesten die bedoeld zijn om allergisch contacteczeem te bevestigen of uit te sluiten is het niet altijd duidelijk. In ons dermato-allergologisch centrum konden we in bijna de helft van de gevallen niet met zekerheid zeggen om welk type het ging.’ 

Wat voegen biomarkers hieraan toe? 

‘Biomarkers geven aanvullende informatie over wat er in de huid gebeurt. Met een simpele plakband halen we een klein beetje van de bovenste huidlaag af. Daarin meten we bijvoorbeeld vetten en ontstekingsstoffen. Dat geeft inzicht in de huidbarrière en de onderliggende processen, iets wat je met het blote oog niet kunt zien.’ 

Werkt dat ook echt in de praktijk? 

‘Dat is waar het interessant wordt. In gecontroleerde, experimentele situaties kunnen we met biomarkers en modellen goed onderscheid maken tussen irritatieve en allergische reacties. Maar bij patiënten met chronisch handeczeem is dat veel complexer. De ziekte is daar minder “zuiver” en vaak spelen meerdere factoren tegelijk.’ 

Toch konden jullie allergisch contacteczeem redelijk goed herkennen? 

‘Ja, ons model herkende allergisch contacteczeem in 88% van de gevallen. Dat is klinisch relevant, omdat je die groep er echt uit wilt halen. Bij hen is vermijden van het allergeen essentieel. Maar het is nog geen perfecte test, en zeker geen vervanging van bestaande diagnostiek.’ 

Wat is er nodig om dit echt bruikbaar te maken voor bedrijfsartsen en arbozorg? 

‘De volgende stap is combineren. Biomarkers alleen zijn niet genoeg. We moeten ze koppelen aan blootstelling op het werk en klinische gegevens van patiënten. Pas dan krijg je robuuste modellen die echt helpen bij besluitvorming. Daar ligt nu de focus van vervolgonderzoek.’ 

Meer weten? 

Dit interview is gebaseerd op drie recente publicaties over biomarkers en handeczeem. Lees hier meer over het project.

Lexces werkt aan de preventie van stoffengerelateerde beroepsziekten. Daarbij wordt onderzoek gedaan over de hele keten: van fundamenteel onderzoek tot toegepast onderzoek dat direct bijdraagt aan betere diagnostiek, preventie en interventies in de praktijk.