Goed samenwerken begint al vóór het multidisciplinair overleg

Een longarts, bedrijfsarts en arbeidshygiënist kijken ieder vanuit hun eigen deskundigheid naar een patiënt met een mogelijk werkgerelateerde longziekte. Die verschillende perspectieven zijn waardevol, maar maken samenwerking ook uitdagend. Wat zorgt ervoor dat een multidisciplinair overleg van longarts, bedrijfsarts en arbeidshygïenist goed verloopt? Onderzoekers van onder meer Amsterdam UMC en RIVM onderzochten dit binnen het onderzoeksprogramma van Lexces. Onderzoeker Nina Zipfel vertelt over de uitkomsten.

Waarom is multidisciplinaire samenwerking bij werkgerelateerde longziekten zo belangrijk?

‘Bij een patiënt met astma of een andere longaandoening is niet altijd meteen duidelijk welke rol het werk speelt,’ legt Zipfel uit. ‘Een longarts kan de medische klachten beoordelen, terwijl een bedrijfsarts en arbeidshygiënist meer weten over de werkomstandigheden en mogelijke blootstelling aan schadelijke stoffen. Je hebt die verschillende deskundigheden nodig om een compleet beeld te krijgen en daar een behandeling op te baseren die bijdraagt aan herstel en terugkeer naar het werk. Maar doordat deze professionals vanuit verschillende vakgebieden werken, spreken ze niet altijd dezelfde taal.’

Wat wilden jullie met dit onderzoek te weten komen?

‘We wilden begrijpen welke factoren volgens professionals bijdragen aan de ervaren effectiviteit van een multidisciplinair overleg,’ vervolgt Zipfel. ‘Daarvoor interviewden we acht professionals uit vier Nederlandse teams: longartsen, bedrijfsartsen en arbeidshygiënisten. Ook observeerden we twee overleggen om de verschillende fasen van het overleg in kaart te brengen. Uit de interviews kwamen twaalf factoren naar voren, op het niveau van het team en van de individuele deelnemer die een  rol spelen vóór, tijdens én na het overleg.’

Waarom is de voorbereiding van zo’n overleg zo belangrijk?

‘Een goed overleg begint niet pas wanneer iedereen aan tafel zit. De deelnemers moeten vooraf de gelegenheid hebben om zich op de casussen voor te bereiden,’ vertelt Zipfel. ‘Tijdens het overleg is vervolgens een duidelijke en zo volledig mogelijk casuspresentatie belangrijk, met een concrete vraag aan het team. Dat helpt om de bespreking gericht te houden.’ 

‘Daarnaast moet er een open sfeer zijn,’ vervolgt ze. ‘Mensen moeten vragen durven stellen, ook als ze iets niet weten. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is extra belangrijk wanneer verschillende beroepsgroepen samenwerken.’

En wat is tijdens het overleg zelf doorslaggevend?

‘Het is niet voldoende dat alle deskundigen aanwezig zijn. Volgens de geïnterviewden  moeten ze ook daadwerkelijk hun kennis kunnen inbrengen. Dat vraagt om goed luisteren, elkaar proberen te begrijpen en ruimte geven aan verschillende perspectieven. De voorzitter speelt daarin een belangrijke rol. Die moet zorgen dat iedereen aan bod komt, ook mensen die online deelnemen. En uiteindelijk moet helder zijn wat het team heeft besloten. Anders bestaat het risico dat je bij het volgende overleg dezelfde discussie opnieuw voert.’

Jullie besteden ook aandacht aan wat er op het eind van het overleg gebeurt. Waarom?

‘Omdat professionals ook waarde hechten aan wat het overleg oplevert,’ legt Zipfel uit. ‘Dat kan bijvoorbeeld een bruikbaar advies voor een patiënt zijn, maar ook doordat iemand iets leert van een collega. We zagen dat deelnemers het belangrijk vinden om die opbrengst te herkennen. Door aan het einde van een overleg stil te staan bij wat er is bereikt, maak je de meerwaarde van samenwerking zichtbaar. Dat kan motiveren om betrokken te blijven.’

Wat kunnen bestaande multidisciplinaire teams met deze resultaten?

Zipfel: ‘Ze kunnen hun eigen werkwijze kritisch bekijken. Is er voldoende gelegenheid om casussen voor te bereiden? Is de vraagstelling duidelijk? Komt iedere discipline voldoende aan bod? En sluiten we elke bespreking af met concrete afspraken? Kleine aanpassingen kunnen helpen om het overleg beter te laten verlopen.’ 

‘Tegelijk moeten we voorzichtig zijn met conclusies,’ besluit Zipfel. ‘Dit was een verkennend kwalitatief onderzoek onder een kleine groep professionals. We hebben onderzocht welke factoren zij als belangrijk ervaren, niet of die factoren aantoonbaar tot effectievere overleggen of betere patiëntuitkomsten leiden. Ook weten we niet welke factoren het zwaarst wegen. Daar is vervolgonderzoek voor nodig.’

Meer weten? 

Lees het volledige Engelstalige onderzoeksartikel Factors Influencing Perceived Multidisciplinary Team Meeting Effectiveness in Teams Addressing Work-Related Respiratory Diseases: A Qualitative Study in het Journal of Multidisciplinary Healthcare.